UPSC 100 Years: ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿಗೆ 100 ವರ್ಷ; ಇಲ್ಲಿದೆ ಇತಿಹಾಸ

ನವದೆಹಲಿ, ಅ.1: ದೇಶದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (UPSC) ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿ ಇಂದಿಗೆ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1) 100 ವರ್ಷ. 1926ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಬಳಿಕ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಐಎಎಸ್, ಐಪಿಎಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕೇಂದ್ರ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡುವ ಗುರುತರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಈಗ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಇತಿಹಾಸ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವುದು ಆಶ್ರಯ ಅಥವಾ ಕೃಪಾಪೋಷಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ವವು 1855 ರಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ (ಐಸಿಎಸ್‌) ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಇದರ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವುದು ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ಹಾಗೂ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು – ಬಂಗಾಳ ಅಥವಾ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಆಳಲು ಇವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

1862ರಲ್ಲಿ, ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ, 21 ವರ್ಷದ ಸತ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಬರೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವರು 1863ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ 1864 ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದರು.

ಬ್ರಿಟಿಷರು “ದೇವದೂತರ ಸೇವೆ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾದರು. ಅವರು ಮುಂಬೈ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, ಬಿಹಾರಿ ಲಾಲ್ ಗುಪ್ತಾ ಮತ್ತು ರಮೇಶ್ ಚಂದರ್ ದತ್ ಅವರು ಇವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಯನ್ನು 23 ರಿಂದ 19ಕ್ಕೆ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಲು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಸಮಯವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1919ರ ವೇಳೆಗೆ, 1,255 ಐಸಿಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 78 ಜನರು ಮಾತ್ರ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರು.

ನಿರಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದವು. ಮೊಂಟಾಗು-ಚೆಲ್ಮ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ನಂತರ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1919, ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.

1922 ರಲ್ಲಿ, ಐಸಿಎಸ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಲಂಡನ್ ಜೊತೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತದ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. 1928 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ದೆಹಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 1924 ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಲೀ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಲೀ ಕಮಿಷನ್, ಶಾಸನಬದ್ಧ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.

ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಹೊಸಬರಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ವರು ಬ್ರಿಟಿಷರು, ನಾಲ್ವರು ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯರು ಇರಬೇಕೆಂದು ಅದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು – ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಇದು ಸಮಾನತೆಯ ಹಾದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 40 ರಷ್ಟು ಖಾತರಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.

1919 ರ ಕಾಯ್ದೆಯ 96B ಮತ್ತು 96C ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (ಕಾರ್ಯಗಳು) ನಿಯಮಗಳು, 1926 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಹೋಮ್ ಸಿವಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸರ್ ರೋಸ್ ಬಾರ್ಕರ್ ಅದರ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಸದಸ್ಯರು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆಯೋಗವನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಮೆಟ್‌ಕಾಫ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕರಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಖಾಯಂ ನೇಮಕಾತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಈಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು – ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು 1926 ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

22 ಆಗಸ್ಟ್ 1949 ರಂದು, ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಕರಡು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಅವು ಸಂವಿಧಾನದ XIV ನೇ ಭಾಗ (ವಿಧಿಗಳು 315–323) ಆದವು. 26 ನವೆಂಬರ್ 1949 ರಂದು ನೀಡಿದ ತಮ್ಮ ಸಮಾರೋಪ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ವಂಚನೆ, ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಪಾತದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಲು ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.

ವಿಧಿ    ವಿಷಯ / ಒದಗಿಸುವ ವಿವರ

315 ವಿಧಿ: ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳು, ಹಾಗೂ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಂಟಿ ಆಯೋಗದ ನಿಬಂಧನೆ

316 ವಿಧಿ: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕಾತಿ

317 ವಿಧಿ: ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ (ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್) ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರ ಆದೇಶದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಸದಸ್ಯರ ವಜಾ ಅಥವಾ ಅಮಾನತು

318 ವಿಧಿ: ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸೇವಾ ರದ್ದು/ಷರತ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ

319 ವಿಧಿ: ಸದಸ್ಯರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಹುದ್ದೆ ಹೊಂದುವ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು; ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನರ್ಹರು

320 ವಿಧಿ: ಕಾರ್ಯಗಳು: ಕೇಂದ್ರದ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ವಿಧಾನಗಳು, ಬಡ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು

321 ವಿಧಿ: ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಂಸತ್ತು ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅಧಿಕಾರ

322 ವಿಧಿ: ಆಯೋಗದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂಚಿತ ನಿಧಿಗೆ ಭರಿಸುವುದು

323 ವಿಧಿ: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು; ಆಯೋಗದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸುವುದು

ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಗಳು

• ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿ: ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು, ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಸಂಯೋಜಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು – ಸಹಾಯಕ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮುಂತಾದವು.
• ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಾತಿ: ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳು ಕೋರುವ ತಜ್ಞ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು.
• ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ: ನೇಮಕಾತಿ ನಿಯಮಗಳು, ಇಲಾಖಾ ಬಡ್ತಿ ಸಮಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಡ್ತಿಗಳು, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮದ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕುರಿತು ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು. 2023-24 ರಲ್ಲಿ, ಆಯೋಗವು ಬಡ್ತಿಗಾಗಿ 24,581 ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 532 ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ಪೊಲೀಸ್ ನಾಯಕತ್ವ: ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 ರ ಆದೇಶದಂತೆ, 2012-13 ರಿಂದ ಆಯೋಗವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು / ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಳ್ಳಲು ಹಿರಿಯ ಐಪಿಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಓದಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ