ಗಡಿ ಮೀರಿದ ಜಟಾಧಾರಿ: ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭವ್ಯ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಒಂದು ನೋಟ

ಶಿವ ಎಂದರೆ ಮಂಗಲ, ಶಿವ (Shiva) ಎಂದರೆ ಲಯ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ (Hindu Dharma) ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಪರಶಿವನನ್ನು ‘ದೇವದೇವ’ ಅಥವಾ ‘ಮಹಾದೇವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿವನು ಕೇವಲ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ದೇವನಲ್ಲ; ಆತನ ಪ್ರಭಾವವು ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪಗಳವರೆಗೆ, ಅಮೇರಿಕದ ಆಧುನಿಕ ನಗರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ (Pakistana) ಬೆಟ್ಟಗಳವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ.

ಶಿವನು ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರ ಎರಡರ ಸಂಕೇತ. ಒಂದೆಡೆ ಸ್ಮಶಾನವಾಸಿಯಾಗಿ, ಭಸ್ಮಧಾರಿಯಾಗಿ ಲಯಕರ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಕೈಲಾಸದ ಗೃಹಸ್ಥನಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸತ್ಯ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಾದುದನ್ನೇ ‘ಶಿವ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ತತ್ವವೇ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಶಿವಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

1. ಪಶುಪತಿನಾಥ ದೇವಾಲಯ, ನೇಪಾಳ

ನೇಪಾಳದ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಹೊರಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಶಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಬಾಗ್ಮತಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. 5ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿವಲಿಂಗವು ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖವೂ ವಿಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಅರ್ಚಕರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದವರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

2. ಪ್ರಂಬನಾನ್ ದೇವಾಲಯ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ

ಜಾವಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದೂ ಕೂಡ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಶಿವನ ಭವ್ಯ ವಿಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಡಿಗಳಿವೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಮಾಯಣದ ಅದ್ಭುತ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

3. ಕಟಾಸ್ ರಾಜ್ ದೇವಾಲಯ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಮೂಹವು ಅತಿ ಪುರಾತನವಾದುದು. ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯ (ಸತಿ ದೇವಿ) ಅಗಲಿಕೆಯ ನೋವಿನಿಂದ ಶಿವನು ಹರಿಸಿದ ಕಣ್ಣೀರು ಎರಡು ಕೆರೆಗಳಾದವು; ಒಂದು ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಇಲ್ಲಿನ ‘ಕಟಾಸ್’ನಲ್ಲಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದಿಂದ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

4. ಮುನ್ನೇಶ್ವರಂ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪುಟ್ಟಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ರಾಮಾಯಣದ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ರಾವಣ ಸಂಹಾರದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ದೋಷ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹಲವು ಬಾರಿ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜರು ಇದನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

5.ಗಂಗಾ ತಲಾವ್ (ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬೆಸಿನ್), ಮಾರಿಷಸ್

ಮಾರಿಷಸ್ನ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಕೆರೆಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನ ಸ್ಥಾನವು ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಅದ್ಭುತ. ಇಲ್ಲಿ 108 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ‘ಮಂಗಲ ಮಹಾದೇವ’ನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಇದು ಗುಜರಾತಿನ ವಡೋದರಾದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಜನರು ಪ್ರತಿ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಗಂಗಾಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಜಾಗತೀಕರಣದ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಭವ್ಯವಾದ ಶಿವಾಲಯಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತಿವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮುಕ್ತಿ ಗುಪ್ತೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಶಿವ-ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಂಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಶಿವನು ‘ವಿಶ್ವನಾಥ’ನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ.